Jedyny Portal Prawobrzeza
24 Sierpień 2017, 01:21:11 *
Witamy, Gość. Zaloguj się lub zarejestruj.

Zaloguj się podając nazwę użytkownika, hasło i długość sesji
Aktualności: Używamy plików cookies w celu optymalnej obsługi Państwa wizyty na naszej stronie. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
 
   Strona główna   Forum Pomoc Szukaj Zaloguj się Rejestracja  
03 Marzec 2008, 16:37:00
Historie Prawobrzeża
Niewątpliwie obecność przeprawy jako jednej z niewielu w korytarzu operacyjnym umożliwiającym dotarcie do Szczecina i później dowolny ruch – na północ w kierunku portów Bałtyckich , na wschód w kierunku Gdańska i Torunia lub na południowy zachód w kierunku Berlina, zmuszały strategów następujących po sobie armii do obsadzania tego terenu silnymi garnizonami. Przez ostatnie trzy wieki zmieniała się przynależność państwowa obszaru i jednostek tu stacjonujących, zmieniły się koncepcje taktyczne i warunki techniczne prowadzenia działań bojowych. Nie zmieniła się tylko Odra i znaczenie przepraw na niej - wciąż jest przeszkodą wodną, wciąż w jej sąsiedztwie stacjonują jednostki bojowe. Poniższy tekst prezentuje w sposób przekrojowy blisko 300 lat historii militarnej garnizonów stacjonujących na obszarze dzisiejszego Prawobrzeża.
Królestwo Pruskie
Od roku 1720, po podpisaniu traktatu w Sztokholmie, twierdza Damm znalazła się w granicach Prus. Natomiast poważna próba sprawności bojowej twierdzy i garnizonu nastąpiła podczas Wojny Siedmioletniej (1756-1763) gdy w okolicach Szczecinia operowały jednostki rosyjskie. W tym czasie garnizon twierdzy Damm stanowiło 10 kompanii piechoty których dowódcą był por. von Grumbkow, gwardii mieszczańskiej i artylerii fortecznej. Dowódcą twierdzy i garnizonu był mjr Joachim Freidrich von Hardt.
Okres napoleoński
Garnizon twierdzy Altdamm obsadzał od 1796 roku 3 batalion muszkieterów regimentu von Pirsch w sile ok. 500 żołnierzy. Po zajęciu miasta i twierdzy przez jednostki francuskie (1 XI 1806) w mieście kwaterowała 6 kompania Regimentu Badeńskiego (por. Stoekhorn) wzmocniona pododdziałami artylerii i saperów. 31 I 1807 roku kompania ta została zmieniona przez 1 batalion Regimentu Badeńskiego. Latem 1807 roku do miasta przybył i obsadził twierdzę 10 Regiment Lekkiej Piechoty z 4 Korpusu. Jednostka ta uzupełniona została pododdziałami artylerii polowej, fortecznej oraz saperami. W latach 1808- 1812 w związku z częstymi przemarszami i dyslokacjami wojsk zmieniały się jednostki garnizonu Altdamm, m. in. kwaterował tu 500- osobowy batalion polski. Ponadto na miejsca kwaterunków wybierane były Finkenwalde, Arnimswalde, Stutthof, Rosengarten. W chwili rozpoczęcia wojny z Rosją w 1812 roku stały garnizon twierdzy Altadmm stanowił batalion 87 pułku piechoty liniowej księcia von Eckmuhl w sile ok. 700 żołnierzy. Ponadto nakazano sformować, z mieszkańców miasta, pododdział gwardii miejskiej w sile ok. 160 gwardzistów którego trzon stanowili członkowie Bractwa Kurkowego. Klęska Napoleona w Rosji doprowadziła do wkroczenia na tereny Pomorza jednostek rosyjskich, twierdza Dąbie przygotowywała się do obrony. W tym czasie garnizon Altdamm stanowią 33 i 129 Liniowy Regiment Piechoty oraz pododdziały artylerii fortecznej i saperów ( dowódca gen. Ravier). Natomiast Finkenwalde stało się na 9 miesięcy oblężenia twierdzy garnizonem wojsk pruskich. W samych Zdrojach stacjonował m. in. Regiment Colberg mjr Stojenthin. 4 grudnia 1813 roku garnizon francuski poddał się, do miasta wkroczyły oddziały pruskie, komendantem twierdzy został mjr von Leczinski, a jego garnizon stanowiły szczupłe liczbowo oddziały tyłowe.
Po Kongresie Wiedeńskim
W 1849 w związku z niepokojami społecznymi w okresie Wiosny Ludów do Altdamm przybył batalion Landwehry. W 1872 roku skasowano twierdzę Altdamm, a dwa lata później rozpoczęto rozbiórkę murów miejskich i plantowanie fortyfikacji ziemnych. 24 X 1872 roku do miasta przeniesiony został, sformowany w 1853 roku, 2 pomorski batalion transportowy. Była to jednostka korpuśna podporządkowana II Korpusowi . Składała się ze sztabu, dwóch kompanii transportowych oraz warsztatów taborowych, kowalskich, masztalerskich oraz sekcji weterynaryjnej i sanitarnej. Zadaniem batalionu było zabezpieczenie transportu na korzyść jednostek II Korpusu. W okresie pokoju jednostka dysponowała ograniczoną ilością zaprzęgów limitowaną potrzebami transportowymi II Korpusu Armijnego w okresie pokojowym. Natomiast po mobilizacji wozów taborowych z gospodarki narodowej mogła wystawić ponad 700 zaprzęgów dwukonnych
Początek wieku XX wieku
W roku 1915 oddano do użytku Neue Kasernen przy Hafenstrasse (ul.Portowa). Stały się one miejscem stacjonowania jednostki artyleryjskiej – 38 pułku artylerii polowej (Pomorza Przedniego) ,a dokładniej jego jednostek zapasowych, ponieważ sam pułk znajdował się na froncie wschodnim w składzie niemiecko –austriackiej Armii Południe. Warto dodać że same koszary w chwili obecnej zachowały się w bardzo dobrym stanie i choć pełnią funkcje szkoły dokładnie widać typowy układ budynków koszarowych, sztabowego, stajni z wozownią i parkiem artyleryjskim. Republika Weimarska i jej armia
Koniec I Wojny Światowej i podpisanie Traktatu Wersalskiego, ograniczającego liczebność armii niemieckiej – Reichswehry, w nieznacznym stopniu odbił się na obsadzie garnizonu Altdamm. W okresie 1918-1920 w Altdamm stacjonowały pododdziały 2 i 9 Brygady Reichswehry składające się z żołnierzy różnych specjalności. Były to jednostki Übergangsheer - okresu przejściowego od demobilizacji po zakończeniu wojny do czasu wypełnienia postanowień Traktatu Wersalskiego. Po utworzeniu w Szczecinie 2 Dywizji Piechoty do Altdamm skierowano 1 dywizjon 2 pułku artylerii (2. (Preußisches) Artillerie-Regiment), wyposażony w armaty 77mm o ciągu konnym oraz 2 batalion transportowy (2. (Preußische) Kraftfahr-Abteilung) z tym że wkrótce w Altdamm pozostała jedynie jego 2 kompania i sztab. W latach 1930- 1932 obie te jednostki zostały zmotoryzowane, ponadto w 2 pułku artylerii sformowano baterię przeciwlotniczą.
Czarna Reichswehra
Ograniczona do 100 tysięcy żołnierzy armia Republiki Weimarskiej nie była jedyną kontynuatorką tradycji pruskiego militaryzmu. Okręg pomorski NSDAP dysponował dwoma jednostkami paramilitarnymi złożonymi z członków SA- 9 Brygadą SA i 1 Morską Brygadą SA Ich członkowie byli umundurowani i uzbrojeni (każdy członek S.A. miał obowiązek posiadać prywatny rewolwer) a sama organizacja posiadała, legalnie lub nie, poważnie ilości broni strzeleckiej użytkowanej do prowadzenia szkolenia. Wielu członków tych jednostek mieszkało po prawej stronie Odry, ilość członków NSDAP w samym Altdamm to ponad 600 osób a trzeba pamiętać że przynależność do SA była obowiązkowa dla członków w wieku 18-35 lat. Można więc przyjąć ze na terenie obecnego Prawobrzeża na stałe zamieszkiwało kilkaset uzbrojonych i wyszkolonych członków Oddziałów Szturmowych.
Okres rozbudowy Wermachtu i II Wojna Światowa
Przed wybuchem wojny w Altdamm stacjonowały w dalszym ciągu pododdziały artyleryjskie I i III bateria 2 pułku artylerii (Hafenstrsse), ponadto w ramach rozbudowy sił zbrojnych, w roku 1934, sformowano w tych samych koszarach 2 dywizjon artylerii przeciwpancernej (Panzer-Abwehr-Abteilung 2) oraz 2 szkolny dywizjon artylerii przeciwpancernej (Panzer-Abwehr-Lehr-Abteilung 2) W roku 1935 w nowopowstałych koszarach na Felix Dahn Strasse sformowana została 2 kompania żandarmerii (Feldgendarmerietrupp 2). Również w 1935 roku ze Szczecina do Podjuch dyslokowano 2 batalion saperów W roku 1936 w obiektach przy ul. Przestrzennej powstała szkoła pilotów lotnictwa morskiego nr 3, od 1941 szkoła pilotów 118. W związku z przejściem 2 DP na etat dywizji zmotoryzowanej ,w roku 1938, sformowano (prawdopodobnie w koszarach przy Wallstrasse) zmotoryzowany batalion rozpoznawczy (Aufklärungs-Abteilung 2). Ponadto w garnizonie stacjonowały m. in. 2 zapasowy batalion przeciwlotniczy, kompania sanitarna, okręgowa lecznica weterynaryjna, szkoła specjalistów wojsk lądowych, zarząd koszar oraz urząd zaopatrzenia wojsk lądowych. Jednostki które znalazły się na przyczółku Dąbie w wyniku walka marcowych 1945 roku celowo pomijam gdyż ich obecność nie miała charakteru stacjonowania w garnizonie. Natomiast w ramach tworzenia jednostek Volkssturmu z mieszkańców prawobrzeżnych dzielnic Wielkiego Szczecina utworzono batalion VS 26/8 który w lutym i na początku marca 1945 roku pełnił zadania załogi bezpieczeństwa przyczółka.
Jednostki sowieckie
Po zakończeniu II Wojny Światowej na terenie prawobrzeżnej części Szczecina stacjonowały także jednostki Armii Czerwonej (od 1946 roku Armii Radzieckiej) wchodzące w skład bądź 2 Frontu Białoruskiego, bądź Północnej Grupy Wojsk (Radzieckich ) powstałej na bazie 2 FB, bądź też jednostek centralnego podporządkowania. Nie jest znany ich dokładny skład, w związku z tym że ich stacjonowanie miało charakter krótkotrwały. Zidentyfikowano następujące jednostki; koszary b. szkoły lotniczej Luftwaffe zajmowane były przez jednostkę MPS Armii Czerwonej użytkującą zbiorniki paliw lotniska Dąbie, w tych samych koszarach stacjonowała jednostka wartownicza (lub jej część) przeznaczona do dozorowania sowieckiej strefy portu Szczecin. Dodatkowo żołnierze tego oddziału chronili osadzony na mieliźnie lotniskowiec Graf Zeppelin. Pododdziały te wycofane zostały prawdopodobnie w roku 1946 lub na początku 1947. Koszary przy ul. Portowej zajmowane były przez krótki okres przez batalion wojsk bezpieczeństwa NKWD, który w lipcu lub sierpniu 1945 roku dyslokowany został do lewobrzeżnej części Szczecina. Na terenie b. Klein Hammer Heide w okresie jesień 1945- wiosna 1946 ,w ziemiankach ,stacjonowała jednostka bojowa ACz. Prawdopodobnie przeniesiona do Bornego Sulinowa. Mniejsze pododdziały stacjonowały m. in. na terenie fabryki PoMo w Załomiu, koszar w Podjuchach czy b. obozu pracy w Podjuchach. Z relacji świadków wynika że były to grupy zajmujące się demontażem i wywózką różnego rodzaju mienia. 43 pułk piechoty
3 VI 1945 roku do Dąbia przybył 43pp z 12 DP. Była to pierwsza jednostka Wojska Polskiego która utworzyła garnizon stały w prawobrzeżnej części Szczecina. Pododdziały 43pp zajęły koszary przy ul Słupskiej i Portowej. Natomiast już w listopadzie 1945 roku, w związku z korektami linii granicznej, 43pp został przebazowany do lewobrzeżnej części miasta.
5 Brygada Saperów
4 IX 1946 roku do Podjuch przybyła grupa kwatermistrzowska 5 pułku saperów (przeformowanego w marcu tego roku z 5 Brygady Saperów) z zadaniem przygotowania koszar do dyslokacji jednostki. Wraz z jej przybyciem utworzono Garnizon Szczecin Podjuchy, którego komendantem został dowódca pułku. 15 IX 1961 roku przeformowano pułk w 5 Bsap, nadając jej tytuł Mazurska w uznaniu zasług i poniesionych strat w rozminowywaniu obszarów Warmii i Mazur. W roku 1983 Brygada otrzymała patrona gen. Ignacego Prądzyńskiego, a w roku 1994 społeczeństwo Szczecina ufundowało nowy sztandar dla Brygady. 1 I 2001 roku Brygada została przeformowana w 5 pułk inżynieryjny.
55 pułk przeciwlotniczy
22 maja 1974 roku na mocy rozkazu nr 042/Org. sformowano 55 Pułku Artylerii Przeciwlotniczej. Formowanie odbywało się, w oparciu o środki z 17paplot z Rogowa, na terenie koszar w Podjuchach, ul. Metalowa 42. Początkowo jednostka wykorzystywała artyleryjskie uzbrojenie przeciwlotnicze – głównie armaty S-60 kalibru 57mm. 17 I 1977 pułk przeformowano i przezbrojono na przeciwlotnicze zestawy rakietowe KUB. W roku 1993 zmieniono nazwę jednostki na 55 Pułk Przeciwlotniczy. Jednostka dwukrotnie otrzymywała sztandar w roku 1982 i 1995. W związku ze zmianami struktur operacyjnych Wojska Polskiego 55 pplot został rozformowany w roku 2001. Koszary ponownie przejęła 5BSap a w jednym z bloków utworzono Wojskową Komendę Uzupełnień Szczecin- Podjuchy.
Batalion portowy Pomorskiej Brygady WOP
Stacjonował przy ul. Przestrzennej, w budynkach po szkole pilotów Luftwaffe. Do głównych zadań batalionu należało patrolowanie nabrzeży portu Szczecin, kontrola ruchu osób i towarów pomiędzy statkiem a nabrzeżem, kontrola wnętrza statków, blokada statków pływających pod banderą państw kapitalistycznych polegająca na niedopuszczeniu do ucieczek obywateli polskich na pokładach tych statków ale także na niedopuszczeniu do nielegalnego handlu . Placówką kontrolną bport była strażnica Czajki. Stan etatowy batalionu wynosił 29 żołnierzy zawodowych i 220 żołnierzy służby zasadniczej (w tym ok. 30 podoficerów młodszych. Struktura batalionu obejmowała dowództwo i sztab oraz dwie kompanie portowe. W latach 70. , w związku z rozwojem portu szczecin nastąpiła potrzeba zwiększenia stanów osobowych bport. Nowy etat batalionu z roku 1976 przewidywał 530 stanowisk, natomiast etat ustalony w roku 1981 –485 stanowisk, w roku 1990- 461. 30 czerwca 1990 roku batalion portowy WOP Szczecin- Dąbie został rozformowany. Jego zadania przejęła placówka GPK Szczecin Port.
10552 Wyświetleń | 6 Komentarze | Oceny: (3 Ocen)

(6 Komentarze , 0 są nowe)
1 Re: Garnizony Prawobrzeża- zarys historii autor slazmi 03 Marzec 2008, 21:04:02
Michał, włożyłeś w to dużo pracy - jestem pełen uznania dla Twojej wiedzy.
Takich artykułów na potrzeba... nie wszystko można znaleźć w książkach, o wiele więcej jest w ludzkich głowach... Dzięki.
2 Re: Garnizony Prawobrzeża- zarys historii autor mavr 05 Marzec 2008, 22:08:39
Oczywiście podziękowania dla Tomka odnośnie informacji na temat okresu międzywojennego. Dużo jak dużo ale nie lubie pisać opracowań syntetycznych ;P Tekst można potraktować jako przyczynek do dalszej pracy.
3 Re: Garnizony Prawobrzeża- zarys historii autor gryf127 14 Marzec 2008, 10:33:56
Michał to "gotowiec" do publikacji,miejsce są i czekają .Akuratny artykuł bez "kwiatków" do kożucha ! Michał zrób coś z tym!!
4 Re: Garnizony Prawobrzeża- zarys historii autor mavr 14 Marzec 2008, 12:05:04
No własnie zrobiłem- opublikowałem na Prawobrzeże.eu ;P
5 Re: Garnizony Prawobrzeża- zarys historii autor saper1965 22 Listopad 2010, 18:12:44
Dla uzupelnienia przeczytajcie to :„ Pomorze Przywrócone”  str. 80 -   Arkadiusz  Ogrodowczyk


17 batalion saperów sformowany został w kwietniu 1945 roku w Biedrusku koło Poznania. 21 maja wyruszył na zachód. Miejscem postoju był Stargard Szczeciński, następnie Szczecin-Podjuchy. Batalion ten wchodził w skład 12 dywizji piechoty i przez cały omawiany tu okres, tj. do końca 1947 roku, przebywał na Pomorzu Zachodnim. Jedynie na krótko, od czerwca do września 1945 roku, przesłany został na Śląsk i zatrudniony przy rozminowywaniu tamtejszych terenów. W skład 17 batalionu wchodziły 2 kompanie saperów i pluton szkolny 12.
Kronika 17 batalionu saperów, s. 1—8.

Po za tym nic tu nie widze o 42 ( niemieckim)  batalionie pionierów , który też stacjonował w Podjuchach
6 Re: Garnizony Prawobrzeża- zarys historii autor saper65 01 Maj 2016, 18:41:09
'''Podoficerska Szkoła Wojsk Inżynieryjnych nr 20  ''' –  szkoła  kształcąca kandydatów na podoficerów Wojsk Inżynieryjnych.

== Historia==
Podoficerska Szkoła Wojsk Inżynieryjnych nr 20 została utworzona w 1958 i stacjonowała w koszarach 5 Brygady Saperów  w  Szczecinie - Podjuchach.  W latach 60.
została przemianowana na Szkołę Podoficerów i Młodszych Specjalistów Wojsk Inżynieryjnych nr 20. Szkoliła młodszych specjalistów i podoficerów wojsk inżynieryjnych.
W dniu 1 marca 1973 Szkoła Podoficerska Wojsk Inżynieryjnych i Młodszych Specjalistów Nr 20 weszła w skład  5 Brygady Saperów  jako organiczny pododdział. W 1975r.
szkoła została przemianowana na batalion szkolny i przeniesiona do 3 Warszawskiego Pułku Pontonowego do  Włocławka.
'''Komendanci'''
* mjr Stefan Dykiert (1958 - 1961)
* kpt. Franciszek Gach (1961 - 1964)Rozkaz Dowódcy POW nr. 041
* mjr Władysław Zapłatyński (do 1971)
* mjr Leon Butyński (do 1973)

'''Kadra szkoły'''
* mjr Szczepan Ciesielski - szef sztabu szkoły, następnie dowódca batalionu szkolnego
* kpt. Stanisław Wątor
* kpt. Ireneusz Żyjewski – dowódca kompanii szkolnej saperów
* por. Jan Zapłatyński – dowódca plutonu saperów
* ppor. Leszek Sas
* sierż. Grzegorz Wydra

'''Absolwenci'''
* chor. szt. Marian Ciesielski (1970 – 1971)
* st. sierż. szt. Andrzej Woźniakowski
* kpr. Tadeusz Plata
* kpr. Adam Paczkowski
* kpr. Jacek Plewna
* kpr. Zbigniew Sobierajski
* kpr. Krzysztof Mikołajczyk
* kpr. Zbigniew Janiak
* kpr. Edward Drynkowski
* kpr. Jan Dural
* kpr. Janusz Rybski

==Sztandar==
W dniu 15 grudnia 1963 dowódca 12 Dywizji Zmechanizowanej, gen. bryg.  Józef Stebelski,  wręczył sztandar dla Podoficerskiej Szkoły Wojsk Inżynieryjnych nr 20 po
rozformowaniu w 1975 został przekazany do  Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.
Opcja komentarzu dla tego została wyłączona.
Działa na MySQL Działa na PHP Powered by SMF 1.1.7 | SMF © 2006-2007, Simple Machines LLC
TinyPortal v0.9.8 © Bloc
Modyfikacja i przystosowanie przez rwpb i Fitek
Prawidłowy XHTML 1.0! Prawidłowy CSS!