Jedyny Portal Prawobrzeza
27 Marzec 2017, 16:34:55 *
Witamy, Gość. Zaloguj się lub zarejestruj.

Zaloguj się podając nazwę użytkownika, hasło i długość sesji
Aktualności: Używamy plików cookies w celu optymalnej obsługi Państwa wizyty na naszej stronie. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
 
   Strona główna   Forum Pomoc Szukaj Zaloguj się Rejestracja  
21 Październik 2009, 22:08:00
Historie Prawobrzeża
Czterech spośród wieluset Francuzów zmuszonych przez hitlerowców podczas wojny do przymusowej pracy w fabryce silników lotniczych w Załomiu, odwiedziło niedawno naszą fabrykę. Marcel Charron, Roger Gillon, (Rambeau Hilere i Jean Rerin) przybyli do Szczecina w dużej grupie byłych francuskich robotników III Rzeszy, którzy po prawie 40 latach od zakończenia wojny postanowili odwiedzić miejsca przymusowej pracy.

Marcel Charron i jego trzej koledzy zostali przyjęci przez dyrektora Henryka Kubiaka w Sali Tradycji i tu mieli okazję zapoznać się z (powojenną historii ą fabryki, jej produkcją i dniem dzisiejszym. Spotkanie stało się również okazją do wspomnień, które zanotował i przekazał nam obecny przy rozmowach (kierownik działu inwestycji Bronisław Sobański. Francuskich robotników przywieziono tu w kwietniu 1943 r., kiedy w Załomiu dobiegała końca budowa fabryki silników lotniczych. Na miejscu zastali już skoszarowanych więźniów 17 innych narodowości, sporą grupę stanowili Polacy i Rosjanie. Francuzi nie mieli jednak okazji do zbyt częstych spotkań. Znajdowali się, bowiem w znacznie lepszej sytuacji, gdyż robotnikom francuskim wolno było poruszać się po terenie osiedla, a nawet wyprawiać się do Dąbia.

Także racje żywnościowe dostawali, jak sami mówią trzykrotnie większe niż Polacy. Podstawą pożywienia był chleb, który przydzielono w ilości jednego kilograma dziennie. Obóz, w którym mieszkali znajdował się na terenie położonym przy drodze tuż obok miejsca, na którym stoi dziś w Załomiu Szkoła Podstawowa. Między młodym lasem widać tam do dzisiaj bunkry, zaś w ziemi znajdują się resztki fundamentów po barakach. W fabryce, w której pracowało podobno 12 tysięcy ludzi na trzy zmiany, więźniom wolno było przebywać tylko w sektorze, w którym pracowali.

Cały teren zakładów (wejście znajdowało się przy obecnym kiosku warzywnym) podzielony był na sektory, a każdy sektor pilnowany przez SS-manów z psami. Francuzi podobnie jak i inni robotnicy przymusowo wykonywa części, niewielkie detale do silników podczas gdy cały montaż był w rękach Niemców. 11 kwietnia 1944 r. fabryka przeszła ciężkie bombardowanie alianckiego lotnictwa. Zginęło wówczas dwóch Francuzów i co najmniej kilkudziesięciu hitlerowców. Dokładnych strat Marcel Charron, ani żaden z jego kolegów oczywiście nie zna.

Potem przez pewien czas odbudowywano hale. Zimą 1945 roku zaczęto przygotowywać fabrykę do ewakuacji, wywieziono część maszyn i urządzeń. Ostateczna ewakuacja nastąpiła 6 marca 1945 r. już pod ogniem artylerii wojsk polskich i radzieckich, które po przełamaniu Wału Pomorskiego zaczęły szturm Bałtyku, dochodząc jednocześnie do brzegów zalewu szczecińskiego i jeziora Dąbie. Byli robotnicy przymusowi z Francji przebywali w Załomiu krótko i nie zdążyli dowiedzieć się tego, o czym wie tylko nieliczna grupa osób, a mianowicie, że pani Zofia Skrzypkowa nauczycielka Szkoły Podstawowej w Załomiu jest w posiadaniu książek francuskich i tabliczek identyfikacyjnych więźniów.

Mówiąc o (spotkaniu z więźniami francuskimi Bronisław Sobański przypomniał również o śladach po polskich robotnikach przymusowych pracujących podczas wojny w Załomiu. Otóż w jednym ze starych schronów naprzeciwko wydziału P-4 pod warstwą tynku ma się znajdować napis Tylko dla Polaków". Proponujemy sprawą tą zająć się bliżej.


Fabryka po 1945 roku.

Tekst jest translacją Reprintu elektronicznego artykułu
"Życie Załomia". Rok XI nr 13-14 Szczecin 01-31-07-1984
4780 Wyświetleń | 4 Komentarze | Oceny: (3 Ocen)

(4 Komentarze , 0 są nowe)
1 Re: Wspomnienia z tragicznych czasów autor Modelkaszczecin 28 Październik 2009, 14:59:03
Bardzo ciekawa historia i ten napis Gdybym tam pracowała to ten tynk już by .........
2 Re: Wspomnienia z tragicznych czasów autor slazmi 11 Listopad 2009, 12:59:40
Ten napis jest namalowany na ścianie schronu. Raczej trudnogo zabrać. Za to fotki to i owszem są na Portalu, chyba w którejś z zagadek o Załomiu.
3 Re: Wspomnienia z tragicznych czasów autor slazmi 25 Listopad 2009, 18:35:08
Do artykułu dodane zostały oryginalne fotografie.
4 Re: Wspomnienia z tragicznych czasów autor slazmi 05 Styczeń 2010, 22:57:01
W tym wątku jest rzeczony napis http://www.prawobrzeze.eu/index.php?topic=49.0
Opcja komentarzu dla tego została wyłączona.
Działa na MySQL Działa na PHP Powered by SMF 1.1.7 | SMF © 2006-2007, Simple Machines LLC
TinyPortal v0.9.8 © Bloc
Modyfikacja i przystosowanie przez rwpb i Fitek
Prawidłowy XHTML 1.0! Prawidłowy CSS!